Hỏi: Tỉ lệ mắc các bệnh về đau cột sống, thoái hoá thần kinh trong nhân viên văn phòng có cao hơn các nhóm ngành nghề khác không? Nếu cao hơn thì lý do vì sao?

Dr. Pillay: Ở Singapore, trong những năm 70, 80 của thế kỷ trước thì nhóm ngành nghề có nguy cơ mắc bệnh đau cột sống thường là những công nhân lao động nặng như công nhân bốc vác, quân nhân, hay những người chơi thể thao quá độ. Thế nhưng sang thế kỷ 21 thì người ta lại thấy rằng nhóm ngành nghề mắc bệnh này cao nhất lại là nhân viên văn phòng và từ đó dẫn đến kết luận là ngồi nhiều sẽ rất hại với cột sống và ngồi sai tư thế thì hậu quả càng tệ hại.

Hỏi: Khi bị thoát vị đĩa đệm, để lâu chưa điều trị sẽ xảy ra hiện tượng gì?

Dr. Pillay: Bệnh thoát vị đĩa đệm có nhiều mức độ nặng nhẹ khác nhau. Nếu nhẹ thì chỉ cần tập thể dục và uống thuốc là sẽ khỏi. Còn nếu bị ở thể nhẹ mà không tập luyện sẽ bị nặng lên vì vậy lời khuyên của tôi là nên phát hiện bệnh sớm thì có thể dùng thuốc và tập luyện là sẽ khỏi.

Hỏi: Bệnh thoát vị đĩa đệm có thể chữa khỏi bằng phương pháp chiếu tia hồng ngoại và massage không?

Dr. Pillay: Nếu bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm thì những phương pháp trên không có tác dùng gì ngoài tác dụng giảm đau. Theo tôi thì nên đứng, ngồi ở tư thế chuẩn và tập thể dục thì sẽ có tác dụng tốt hơn.

Hỏi: Cháu trai (16 tuổi) đã phát hiện thấy gai đôi đốt sống, vậy bác sĩ có thể cho biết phương pháp chữa trị?

Dr. Pillay: Bệnh nhân cần được khám bác sĩ chuyên khoa thần kinh, chụp MRI để xem tổn thương có ảnh hưởng như thế nào với dây thần kinh thì mới điều trị được.

Hỏi: Bệnh viêm cột sống cứng khớp có nguyên nhân từ đâu và phương pháp điều trị?

Dr. Pillay: Đây là bệnh khó chữa và thường can thiệp nội khoa là chính, không có chỉ định phẫu thuật.

Hỏi: Tỉ lệ thành công của phương pháp thay đĩa đệm cột sống bằng vật liệu nhân tạo là bao nhiêu phần trăm?

Dr. Pillay: Tỉ lệ thành công là 80-90 % nếu như bệnh nhân được quyết định phương pháp điều trị đó.

Hỏi: Tôi bị thoái hoá cột sống hai bên thắt lưng và tôi có theo một lớp vận động buổi tối, có vận động nhiều vùng thắt lưng thì có tốt hay không?

Dr. Pillay: Bệnh nhân bị mắc bệnh này tập Aerobic thì không tốt. Có những bệnh nhân chơi thể thao trên sân cứng như tennis thì còn bị đau hơn. Vậy nên bạn nên lựa chọn những phương pháp tập an toàn hơn như dùng máy tập… Nếu tập đạp xe thì hãy cố giữ người cho được thẳng.

** Bác sĩ Andrew Pan nói về tổn thương não gây bệnh thần kinh

Tôi là bác sĩ chuyên nội khoa thần kinh. Nhiệm vụ của chúng tôi là chăm sóc cho những bệnh nhân bị bệnh thần kinh: Tai biến mạch máu não, động kinh, Parkinson… Chúng tôi sử dụng thuốc, phục hồi chức năng, vật lý trị liệu. Khi bệnh nhân cần phải phẫu thuật thì chúng tôi là những người kiểm tra, đánh giá về sức khoẻ của họ rồi chuyển cho các nhà phẫu thuật. Như vậy bác sĩ nội khoa và ngoại khoa phải làm việc ăn khớp với nhau trong chăm sóc cho người bệnh.

BS Andrew Pan

Thông thường các bạn nghe nói về bệnh đau tim, thực chất do mạch máu nuôi tim bị tắc lại gây thiếu máu nuôi tim. Ở não cũng vậy, não cũng có hệ thống cung cấp máu cho não; khi nó bị tắc lại hay bị vỡ gây lên hiện tượng đột quỵ hay đau não. Chúng ta biết tim có một hệ thống tự động giúp cho tim làm việc nhịp nhàng, khi tim hoạt động rối loạn là do hệ thống này hoạt động rối loạn. Ở não cũng có một hệ thống hoạt động truyền tín hiệu, làm cho các phần của não hoạt động. Khi ở não có vấn đề, biểu hiện của nó rất nhiều, ví dụ như một biểu hiện quan trọng là động kinh.

Tôi muốn nói về vấn đề động kinh, cơn động kinh, và vấn đề đau đầu. Chúng ta xem khi người bệnh bị co giật thì có hiện tượng gì xảy ra: thực chất đây cũng coi như một hiện tượng chập mạch đoản mạch ở trong não, hiện tượng này xảy ra ở bất kỳ phần nào của não. Và chúng ta đã biết các vùng của não kiểm soát các hoạt động của mắt, mũi, miệng, và cả vận động… Triệu chứng và dấu hiệu bệnh phụ thuộc vào vùng bị tổn thương. Ở những người bị hiện tượng trên mạch máu não như đoản mạch hay xảy ra ở một vùng nhất định của não thường, hay bị tái đi tái lại nhiều lần; có thể gây tổn thương thực sự ở não và dẫn đến tử vong.

Mỗi vùng khác nhau trên não chi phối một vùng khác nhau của cơ thể. Các tế bào thần kinh từ trên xuống dưới, dẫn truyền thần kinh để chuyển tải thông tin. Khi bị đoản mạch, dẫn đến co giật hay động kinh xảy ra; hoặc dẫn đến hiện tượng người ta cảm nhận bất thường: Chẳng hạn người ta ngửi thấy mùi khó chịu hay nhìn thấy thứ bất thường mà những người xung quanh không hề ngửi thấy hay nhìn được, thậm chí có người nhìn thấy “ma” trước mặt hoặc chân tay bị co rút, hoặc co giật ở một phần nào đó của cơ thể. Những biểu hiện rất khác nhau… Có nhiều tổn thương gây co giật như một khối u, chấn thương sọ não, tổn thương nhiễm trùng, dị dạng bất thường…

Có khi biểu hiện toàn thân nhưng tổn thương ở trên não chỉ xảy ra ở một vùng nhất định. Có những người biểu hiện từ 30 đến 40 cơn co giật một ngày và có khi biểu hiện co giật cả hai bên mặc dù tổn thương trên não chỉ ở một bên. Có bệnh nhân không ăn nhưng lúc nào cô ta cũng nhai, sau đó bệnh nhân lắc lư như nhảy mặc dù họ không nhảy, hoặc họ khóc mặc dù chẳng có chuyện gì buồn cả. Muốn biết được tổn thương chúng ta đặt những điện cực lên đầu bệnh nhân để đo phát phát hiện các sóng bất thường ở vùng tổn thương.

Còn có những tổn thương ngoài não như hạ đường huyết, rối loạn điện giải như các ion Na, Kali, thuốc gây co giật… Không phải lúc nào cũng dễ dàng phát hiện được những tổn thương này, ở Singapore chúng tôi phải có những thiết bị cắt lớp ở nhiều lớp khác nhau để phát hiện được tổn thương…

Điều trị bệnh động kinh như thế nào: Dùng thuốc chế độ ăn đặc biệt, phẫu thuật hay kích thích thần kinh…

Chúng ta ngày càng có nhiều thứ thuốc để điều trị bệnh động kinh. Dùng thuốc nào phụ thuộc sự lựa chọn của thầy thuốc. Thuốc thế hệ mới tác dụng như thuốc cũ nhưng ít tác dụng phụ, và ưu điểm khác là liều lượng của nó rất nhỏ. Nhưng người thầy thuốc giỏi cân đối được các loại thuốc và phối hợp thuốc với nhau. Người thầy thuốc xác định được nguyên nhân và vị trí bị bệnh rồi mới quyết định phương pháp điều trị cũng như cách phối hợp thuốc… Những yếu tố sau cần xem xét như: Tuổi, giới, chiều cao, cân nặng, các bệnh mãn tính kèm theo (tăng huyết áp, tim mạch…), các thuốc người ta đang sử dụng.

Còn có thể can thiệp ngoại khoa để điều trị động kinh. Một trường hợp bệnh nhân là một người đàn ông bị động kinh nhiều lần trong đêm. Trên phim chụp cắt lớp có thể quan sát thấy hình ảnh tổn thương. Bệnh nhân này được phẫu thuật. Sau phẫu thuật bệnh nhân phục hồi và quay trở về cuộc sống bình thường.

Phương pháp tiếp theo là chế độ ăn đặc biệt nhằm tạo hiệu ứng cảm giác đói ở bệnh nhân, kích thích não hoạt động tiết các hocmon cần thiết, tránh mắc thêm các bệnh mạn tính khác. Phương pháp này cũng áp dụng cho những bệnh nhân nhi có các cơn động kinh rất nặng, còn ở người lớn thì chưa nên dùng. Phương pháp ăn kiêng này cũng có những tác dụng phụ như hạ đường huyết, sỏi thận, tăng cholesterol vì trong chế độ ăn đặc biệt này người ta có dùng một loại protein có gắn mỡ và có trọng lượng phân tử cao.

Phương pháp kích thích não: Bệnh động kinh là do có những dấu hiệu bất thường về tín hiệu điện não cho nên người ta dùng điện để tác động. Nguyên tắc rất đơn giản, nếu phát hiện thấy những sóng điện bất thường thì người ta dùng chính sóng điện để tác động nhằm ngăn chặn những sóng điện bất thường đó và làm chấm dứt cơn động kinh.

Một phương pháp nữa là phương pháp kích thích dây thần kinh phế vị. Nghĩa là đặt một cái máy tạo nhịp có thể ở vai thông qua dây thần kinh phế vị là dây thần kinh quặt ngược lên phía trên, lên thẳng não và làm gián đoạn những kích thích bất thường. Nhưng nguyên tắc này cũng có những tác dụng phụ là làm bệnh nhân mất tiếng, đau họng, ho…

Điều cuối cùng tôi muốn nói người thầy thuốc khi chữa bất kỳ bệnh lý gì thì phải xem xét bệnh nhân một cách tổng thể; không phải chỉ nhìn vào những triệu chứng đấy thôi. Và phải cố gắng đặt người ta vào hoàn cảnh công việc, xã hội; xem xem tính chất công việc của bệnh nhân, xét đến tình trạng hôn nhân, thai nghén.v.v….

Bác sĩ Andrew Pan trả lời câu hỏi của bệnh nhân:

Hỏi: Xin hỏi bác sĩ, người còn trẻ (32 tuổi) mà hay bị run tay phải thì do nguyên nhân nào và khám ở đâu?

Dr. Pan: Có rất nhiều nguyên nhân. Đầu tiên phải xem triệu chứng run của bệnh nhân có tính chất toàn thân không. Nếu có thì bác sĩ phải kiểm tra tuyến giáp để xem xem bệnh nhân có mắc bệnh nhiễm độc tuyến giáp không ? Nhưng nếu chỉ run tay phải thì bệnh nhân cần đi khám thần kinh để xem có dấu hiệu thần kinh khưu trú gì không, có tổn thương kết hợp gì không, thì mới có phương án điều trị thích hợp. Bệnh Pakinson cũng có gây run chân tay nhưng thường biểu hiện bệnh ở người già nhưng cũng có trường hợp xuất hiện sớm ở người trẻ nhưng thường là ít nhất ở tuổi 30.

Hỏi: Hiện tượng động kinh sùi bọt mép, cắn răng vào lưỡi có chữa được không? Hiện nay tôi 45 tuổi, từ nhỏ không sao đến khi 40 tuổi mới mắc bệnh trên?

Dr. Pan: Trước kia người ta nghĩ rằng bệnh động kinh thường biểu hiện rất ngắn hay hành vi không được ổn định. Thậm chí nhiều người đã tìm đến các thầy lang để chữa. Vậy đầu tiên ta cần giúp bệnh nhân hiểu được động kinh là gì?

Thường là ở những người đã 40 tuổi thì động kinh là do tổn thương cổ hoặc một điểm nào đấy trên não hơn là tổn thương toàn bộ não. Những bệnh nhân mắc bệnh động kinh bẩm sinh di truyền thường là có biểu hiện từ lúc bé. Thế nhưng bệnh nhân 40 tuổi mới xuất hiện thì phải khám rất kỹ để phát hiện ra vùng tổn thương ở trên não từ đấy tìm nguyên nhân gây ra tổn thương (có thể do u não hay bị viêm ở đâu đấy, tai biến mạch máu, thậm chí là một vết sẹo ở tổn thương cũ nào đó...). Khi đã biết được tổn thương ở đâu, nguyên nhân gây tổn thương là gì, lúc ấy mới có thể chữa được. Người ta thấy nhiễm trùng cũng là nguyên nhân chiếm 60-70 % những trường hợp động kinh. Còn lại 30% là những tổn thương có thể dùng thuốc để chữa trị. Nếu dùng thuốc mà không khỏi thì mới xem xét đến khả năng phẫu thuật. Nếu tiếp tục dùng thuốc thì cơ may khỏi bệnh tăng 5 % nhưng nếu can thiệp ngoại khoa thì tăng 18% cơ may chữa khỏi cho người bệnh. Vậy chúng ta phải xem đến khả năng phẫu thuật nếu bệnh nhân đã uống thuốc mà không khỏi. Trong lúc xem xét thì phải xét đến nhiều yếu tố, chẳng hạn vùng tổn thương có mổ được không? Tổn thương đó sau mổ có biến chứng không.v.v .

Hỏi: Tôi muốn bác sĩ nêu rõ hơn về tiến bộ trong phẫu thuật thần kinh, đặc biệt là phẫu thuật dạng mạch máu não, nếu phương pháp nút mạch không thể áp dụng được thì cách phẫu thuật nào là hiệu quả nhất?

Dr. Pan: Với những bệnh nhân mắc bệnh dị dạng mạch máu não (phình mạch) thì phương pháp cổ điển vẫn tốt nhất. Đó là người ta mở não, tìm đúng điểm đó và thắt động mạch đó lại. Nhưng ngày nay người ta có nhiều phương pháp nội soi can thiệp nên phương pháp này không được sử dụng nhiều đến nữa. Nếu như phát hiện sớm, bác sĩ sẽ phẫu thuật đưa những quả bóng vào chèn lại. Còn phương pháp hiện đại nhất hiện nay là đưa một lõi bằng platin vào bọc mạch máu não đó lại. Còn trong trường hợp mà tất cả những phương pháp trên không hiệu quả thì bắt buộc phải phẫu thuật.

Về phương pháp chữa động kinh bằng phẫu thuật: Đây là phương pháp mổ lấy chỗ tổn thương ra nhưng không phải ai bị động kinh cũng cần mổ./.