Đó là tâm sự của chị N.T.L 58 tuổi ở huyện Cẩm Thuỷ, tỉnh Thanh Hoá bị ung thư dạ dày, đã cắt 2/3 từ 1 năm trước. Chị là một trong hàng nghìn bệnh nhân khi đến viện đều có chung tâm trạng mong chờ bàn tay cứu chữa của bác sĩ.

Lương y như từ mẫu

Điều đó ai cũng nhận thấy. Họ là những người thường xuyên tiếp xúc với bệnh nhân... Song có những điều mà các lương y muốn mọi người biết thì chưa chắc đã thông cảm hết được. Đó là những yêu cầu chuyên môn hoá và tính chất công việc, áp lực cấp cứu, hay cường độ làm việc không ngừng tăng lên, tình trạng căng thẳng kéo dài... Thức đêm và trực đêm là chuyện đời thường ở bệnh viện. Mấy ai đã được chứng kiến và cảm thông với những cán bộ y tế về những chuyện xảy ra trong đêm trực. Ai có thể biết được mỗi đêm có bao nhiêu cán bộ, nhân viên y tế không hề chợp mắt và cũng chẳng ai đoán được chuyện bất thường sẽ xảy ra đêm nay trong bệnh viện. Hiện, hầu như tất cả các bệnh viện lớn của Trung ương, bệnh viện đầu ngành của Hà Nội đều quá tải, bệnh nhân quá đông, cường độ làm việc của các y bác sĩ càng thêm căng thẳng, vất vả, nhất là vào ban đêm. Đêm bình yên, nhưng phía trong bệnh viện, các y bác sĩ luôn ở trong tư thế sẵn sàng chiến đấu với những căn bệnh quái ác để giành lại sự sống cho người bệnh. Họ làm việc cẩn trọng, tận tuỵ với tinh thần trách nhiệm cao. Giờ làm việc trái với qui luật tự nhiên bắt buộc họ luôn phải chống chọi với sự căng thẳng thần kinh, những cơn buồn ngủ bởi nếu một chút lơ là, vô trách nhiệm có thể dẫn tới hậu quả khôn lường... Tuy nhiên...

Thái độ không đúng mực - chuyện khó chấp nhận

Bác sĩ ở tuyến trung ương làm việc với cường độ lớn, trong môi trường đặc biệt, nên dễ căng thẳng là có thật. Nhưng không thể lấy lý do đó để biện hộ cho thái độ không tôn trọng, cáu gắt, quát mắng bệnh nhân. Vào đến viện, hầu hết bệnh nhân không kiên quyết trước những thái độ không đúng mực của một bộ phận nhân viên bệnh viện chỉ vì lý do đã quen với cơ chế bao cấp, sợ bị trả thù, chỉ mong được chữa bệnh sớm. Nhiều bệnh nhân còn tự nguyện hối lộ nhân viên bệnh viện để được quan tâm chăm sóc chu đáo hơn. Hiện vẫn còn khá nhiều nhân viên ở các bệnh viện có cách cư xử thiếu văn hoá, kể cả với những bệnh nhân bằng hoặc hơn tuổi cha chú của họ. Lớp nhân viên này không sợ bị mất việc. Chị Lan Anh ở Thái Thịnh - Hà Nội kể, năm ngoái con trai chị 2 tuổi bị sốt virus, người rất yếu, không ăn uống gì được. Chị đưa cháu vào Bệnh viện Nhi Trung ương khám. Khi vào phòng chụp X.quang, một cô bác sĩ trẻ bảo “muộn rồi, về đi, ngày mai chụp”. Lúc đó mới gần 4 giờ chiều. Thương con, chị đưa cho cô xem giấy xác nhận của bác sĩ. Xem qua, cô sẵng giọng, “thế này mà bảo là cấp cứu, nếu cấp cứu thì phải bảo bác sĩ ghi vào đây là cấp cứu”. Bế con chạy mãi, rồi chị cũng xin được thêm chữ “cấp cứu” vào giấy, lại ôm con đi chụp...

Thiếu sự quan tâm đến bệnh nhân

Điều này có thật vì ở nhiều bệnh viện lớn, chuyên khoa, mỗi một buổi sáng các bác sĩ thường phải khám cho rất nhiều bệnh nhân. Do vậy họ chỉ đủ thời gian chẩn bệnh và kê đơn, không còn thời gian tư vấn... Chị H 34 tuổi ở Nam Định kể rằng, sau khi tham khảo bệnh án của chị, bác sĩ khẳng định phải mổ. Chị lo lắng hỏi lại, chỉ nhận được câu trả lời ngắn gọn, “chắc như đinh đóng cột”- một là mổ, hai là chết. Lời thầy thuốc nặng như ngàn cân. Thử hỏi có mấy người bệnh dám nói “không”? Nhưng tại sao phải lạnh lùng đến thế? May sao chị vẫn còn đủ nghị lực xin chuyển sang một bệnh viện đầu ngành ung bướu. Sau khi hội chẩn, bác sĩ bảo, không phải phẫu thuật. Khối u trong gan của chị lành tính. Chị như người chết sống lại, người thân của chị mừng đến rơi nước mắt. . . Khi ốm đau, bệnh nhân cảm nhận những sự thay đổi, bất an, những cảm giác từ bên trong như đau nhức, mỏi mệt... cùng nhiều cảm giác mơ hồ không rõ ràng khác, khó mô tả... Bên cạnh đó là nỗi sợ hãi, lo âu, nghĩ đến sự bất hạnh của mình, những tác động đến gia đình, công ăn, việc làm, tiền bạc... Họ luôn lo lắng và rất muốn được các bác sĩ giải thích rõ về những triệu chứng, phương pháp chữa bệnh. Một bác sĩ nhiều năm trong ngành thừa nhận, hiện nay đang phổ biến tình trạng, với kỹ thuật cao, người thầy thuốc càng trở nên máy móc, thiếu sự chia sẻ, thân thiện, thiếu sự chăm sóc bệnh nhân toàn diện.

Có thể nhận thấy, vài năm gần đây, hoà chung với sự phát triển của đất nước là những thay đổi và phát triển không ngừng của ngành y tế. Điều này được thể hiện rõ nét qua những nỗ lực của ngành y tế trong phòng chống dịch bệnh, nghiên cứu, ứng dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật, những phương pháp điều trị mới để nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân.

Tuy nhiên vấn đề y đức và đạo đức của các bác sĩ, một mối quan tâm của xã hội vẫn đang gây bức xúc. Sự suy đồi đạo đức, y nghiệp của một bộ phận cán bộ y tế đang là "ung nhọt" nguy hiểm của y khoa. Mối quan hệ thầy thuốc - bệnh nhân không tốt thì người bệnh khó có thể duy trì chất lượng cuộc sống. Vì chữa bệnh ngày nay không chỉ dựa vào thuốc, xét nghiệm đơn thuần như trước. Thực tế cho thấy, hiện nay người thầy thuốc mới chỉ được học để chữa cái đau, chữa bệnh cho con người. Nhưng con người không chỉ đau về thể chất mà còn đau về tinh thần. Vì vậy trước một người bệnh suy sụp, khủng hoảng tinh thần... người thầy thuốc không thể chỉ giúp họ bằng kỹ thuật y khoa hiện đại và thuốc, cần truyền đạt cả thông tin, cảm xúc.

Tâm lý người bệnh khi vào viện là phó thác tính mạng của mình vào y đức và tài năng của các y bác sĩ. Người bệnh rất cần những lời nói, ánh mắt cử chỉ ân cần của người thầy thuốc trong từng cử chỉ giao tiếp, ứng xử khi họ chẳng may phải vào bệnh viện khám chữa. Nhưng sự thờ ơ của một bộ phận y bác sĩ khiến tâm trạng người bệnh càng thêm bất ổn.

Bài viết này nói thay tâm trạng của những bệnh nhân đang mong chờ bàn tay cứu chữa của bác sĩ. Những mong bệnh viện và các bác sĩ hãy quan tâm hơn đến sức khoẻ và tâm trạng của bệnh nhân mà có kế hoạch làm việc hợp lý hơn. Bài học xưa cũ, nhưng luôn có giá trị: Y đức không thể xa rời bác sĩ một giây.

DDK