Dân số thế giới đang trở nên già hơn. Vậy công nghệ có thể làm những gì để giúp người cao tuổi có thể sống một cách độc lập ở nhà được?
Cũng giống như nhiều người đang ở độ tuổi trung niên hiện nay, Edie Stern sống ở New York nhưng cô luôn lo lắng về cha mẹ mình. Bố của cô đã ở tuổi 87 và đang sống tại nhà riêng của ông ở Florida, cách xa hàng trăm dặm. “Ông là một người sống rất độc lập” - cô cho biết. Rất nhiều người ở vào vị trí của Stern có cảm giác giằng xé: họ muốn cha mẹ họ tiếp tục sống tại nhà riêng của mình và theo cách họ mong muốn, nhưng lại rất lo lắng về tình trạng sức khỏe ngày càng yếu dần của cha mẹ họ. Tuy nhiên, không giống như những người khác, ít ra cô Stern cũng đang làm được điều gì đó để giúp giải quyết tình trạng khó xử này. Là một nhà nghiên cứu thuộc Hãng IBM, cô là một trong số nhiều người đang phát triển các công nghệ mới để làm cho cuộc sống của những người già trở nên dễ dàng hơn, ít căng thẳng hơn và thậm chí còn khỏe mạnh hơn, trong khi vẫn có thể sống một cách độc lập tại nhà riêng của mình.
Yêu cầu về những công nghệ như vậy có thể sẽ rất lớn, do những người sinh ra trong thời kỳ bùng nổ sinh sản (1946-1965) hiện nay đều đã cận kề độ tuổi nghỉ hưu. Có khoảng 10% dân số thế giới ở vào độ tuổi 60 hoặc cao hơn vào năm 2000, nhưng con số này sẽ tăng cao hơn gấp đôi lên 22% vào năm 2050. Một số nước sẽ bị tác động đặc biệt mạnh: 28% dân số ở Italy và Nhật Bản sẽ có độ tuổi cao hơn 65 vào năm 2030. Tại thế giới các nước giàu, trong thành phần dân số vào năm 2050, cứ ứng với mỗi một đứa trẻ sẽ có hai người già.
Liên quan đến những việc vặt trong ngày như uống thuốc đúng liều và đúng thời điểm. Khi mọi người trở nên già hơn, việc sử dụng phối hợp các loại thuốc để đảm bảo sức khỏe ngày càng trở nên phức tạp hơn. Loại thuốc viên dễ làm cho người già lúng túng và tên của chúng có thể khó đọc. Vì vậy, MedivoxRx Technologies, một bộ phận thuộc Hãng Wizzard Software có trụ sở tại Pittsburgh đã triển khai dụng cụ mang tên Rex, một lọ đựng thuốc viên biết nói. Khi bạn nhấn vào một nút bấm ở bên dưới chai thuốc, thông tin mô tả về loại thuốc đó sẽ được phát ra dưới dạng giọng nói được lưu trữ trong một vi mạch, thông qua một chiếc loa nhỏ xíu. Thông tin này có thể tạo nên một cách tự động từ các dữ liệu mô tả hoặc có thể ghi trực tiếp sử dụng một đài phát như: “Mẹ ơi, hãy dùng những viên thuốc chống viêm khớp này để chữa đau vai, nhưng không được dùng quá ba lần trong ngày”. Một thế hệ mới của Rex đang được cung cấp cho thị trường còn có khả năng cảnh báo nếu một lọ thuốc được mở quá nhiều lần trong một ngày.
Tương tự, bộ phận Medicom thuộc Hãng Bang&Olufsen hiện đang tiến hành thử nghiệm marketing ở nhiều nước châu Âu một thiết bị mới, có thể nhắc cho mọi người nhớ họ đã lấy ra bao nhiêu viên thuốc. Thiết bị Helping Hand này có chứa các viên thuốc có bao nang, những viên nang này được bao gói bên dưới một miếng bọt xốp bằng nhựa. Lúc nào đến thời điểm uống thuốc, Helping Hand sẽ phát ra tiếng kêu “bip” và lóe sáng và các bộ nhạy ở bên trong sẽ đếm xem có bao nhiều viên thuốc được lấy ra và vào lúc nào. Một thiết bị mô tả các chỉ dẫn sẽ đọc ra các thông tin cần thiết và ánh đèn xanh lóe lên có nghĩa là người sử dụng đang được theo dõi. Một số sản phẩm khác vẫn còn đang trong giai đoạn nghiên cứu như, hệ thống do hãng Hewlett-Packard (HP) thiết kế cho phép các nhà dược phẩm có thể in các mã vạch trực tiếp lên các viên thuốc. Khi sử dụng, người ta soi các viên thuốc này dưới một máy quét có kích thước chỉ bằng chiếc tách cà phê, máy sẽ đọc to lên để cho biết đó là loại thuốc gì và nên uống vào lúc nào. Một thiết bị khác có thể cất chứa tất cả các loại thuốc cho một cá nhân và sẽ phân phát từng loại một vào đúng thời điểm thích hợp.
Việc điều trị các căn bệnh kinh niên do tuổi già, như bệnh viêm khớp, tiểu đường và cao huyết áp đòi hỏi những động tác phức tạp hơn cả việc thình lình bật ra vài viên thuốc. Các công nghệ mới khác chú trọng vào việc điều trị từ xa các căn bệnh kinh niên như vậy. Ví dụ, Hãng Health Hero Network đã triển khai một loại máy tính mang tên Health Buddy mỗi ngày có thể cung cấp những hướng dẫn về 45 loại hình sức khỏe khác nhau. Thế hệ máy tính mới nhất có một màn hình màu và có các cổng nối để cắm các bộ cảm biến y tế, ví dụ như thiết bị đo hàm lượng đường cho những người mắc bệnh tiểu đường chẳng hạn. Đã được các tổ chức chăm sóc sức khỏe của Mỹ sử dụng để theo dõi hơn 5.000 bệnh nhân mắc các bệnh kinh niên, Health Buđy có thể cắm vào điện thoại và hàng ngày gửi đi các dữ liệu giữa bác sĩ và bệnh nhân. Một phiên bản dùng ngôn ngữ Nhật Bản hiện đang được triển khai, hiện nay công ty đang chờ được phê chuẩn ở Hà Lan, một đất nước với sự nhiệt tình đặc biệt đối với y học từ xa (telemedicine). Công ty cũng có kế hoạch quảng bá ở Anh nữa.
Tại một phòng thí nghiệm của Hãng IBM tại Zurich, các nhà nghiên cứu đang triển khai một công cụ y tế di động có thể kết nối với các thiết bị y tế thông qua các hệ thống không dây. Được mang tên mHealth, công cụ này có thể kết hợp cả với thiết bị Helping Hand của Hãng Bang&Olufsen để làm cho một viên thuốc bị bỏ quên có thể khởi động một cú gọi điện thoại di động. Trong khi đó Hãng HP hiện đang nghiên cứu các bộ nhạy vô tuyến có thể mang theo người với kích thước chỉ bằng các miếng băng dán. Chúng có thể sử dụng để giám sát từ xa hoạt động của tim và các thông tin khác. ý tưởng đằng sau tất cả các hệ thống giám sát đó là để cho phép người già có thể vẫn sống độc lập ở nhà của mình càng lâu càng tốt, thậm chí kể cả khi họ mắc phải những căn bệnh kinh niên, thay cho việc phải chuyển đến một nhà dưỡng lão nào đó.
Một hạng mục thiết bị khác giám sát các hoạt động không liên quan đến y học, như “Hôm nay mẹ đã dậy chưa? Bố đã ăn sáng chưa?...”. Lance Larivee thuộc ngành công nghiệp phần mềm hiện đang thử nghiệm một hệ thống mới của Lusora, một công ty mới khởi sự có trụ sở tại San Francisco. Sản phẩm mang tên Lusora Intelligent Sensory Architecture (LISA - Cấu trúc Cảm biến Thông minh) này sẽ được tung ra thị trường vào cuối năm nay, đó là một bộ các thiết bị vô tuyến, bao gồm một thiết bị báo động và các thiết bị giám sát khác được lắp đặt rải rác trong nhà nhằm giám sát sự chuyển động, âm thanh và nhiệt độ. Có thể truy cập vào các dữ liệu của những thiết bị này thông qua đường Internet. Bằng cách sử dụng hệ thống này, những người có cha mẹ già sống độc lập vẫn có thể theo dõi xem người thân của mình sống như thế nào.
Từ năm ngoái, Living Independently, một công ty có trụ sở tại New York đã bắt đầu bán trên thị trường một hệ thống tương tự mang tên QuietCare, việc triển khai hệ thống này được tài trợ một phần bởi Viện Sức khỏe và Tuổi già Quốc gia của Mỹ. Hệ thống này cũng bao gồm các bộ cảm biến về sự chuyển động cộng thêm với một website an toàn trên mạng, đây là nơi các khách hàng có thể kiểm tra các hoạt động. Một khi có sự bất thường xảy ra trong các hoạt động, điều này sẽ dẫn đến sự phản ứng đã được xác định trước của hệ thống, như gọi điện cho một bác sĩ cấp cứu chẳng hạn.
Tuy nhiên các thiết bị như vậy không chỉ phụ thuộc vào các camera và các bộ nhạy phức tạp. Bất kỳ một thiết bị điện tử nào là trung tâm giám sát thói quen hàng ngày về tiềm năng đều có thể sử dụng như một khí áp kế về tình trạng sức khỏe. Ở Nhật Bản, có hơn 2.200 người đang sử dụng hệ thống i-pot (ấm đun nước) do Zojirushi thuộc hãng Fujitsu thiết kế. I-pot là mộtt chiếc ấm đun nước kết nối Internet. Bất cứ khi nào nó được sử dụng, dù bao nhiêu lần trong một ngày ở một đất nước yêu thích uống trà như Nhật Bản, chiếc ấm đều truyền các tín hiệu vô tuyến đến một máy tính chủ trung tâm. Số lần sử dụng có thể kiểm tra trên một website an toàn và chiếc ấm còn báo cáo hai lần trong một ngày thông qua đường e-mail đến một thành viên gia đình hay bất kỳ một người nhận nào đã được thiết kế trước.
Trong khi nhu cầu về tất cả các công nghệ trên chắc chắn sẽ ngày càng tăng lên, sự giám sát kiểu như vậy không tránh khỏi sẽ làm nảy sinh câu hỏi về tính riêng tư cá nhân, một vấn đề gai góc đã ảnh hưởng tới không ít các công nghệ trong quá khứ. Liệu người già có chịu đựng được những thiết bị gây chướng ngại, luôn giám sát và theo dõi họ, phát hiện bất cứ điều gì họ có thể làm, như đã ăn sáng chưa hay lần cuối cùng uống tách trà vào khi nào? Để trả lơì cho câu hỏi này, Richard Jones, Giám đốc Lusora đã nói theo cách riêng của ông: “Có sự mất mát nào về cuộc sống riêng tư cá nhân còn lớn hơn việc bạn phải rời khỏi ngôi nhà riêng của mình không?” Đó là một câu trả lời hay.
Yhoctuxa Theo Technology Quarterly.